Vandaag een jaar geleden: Tieme’s crematie

je crematie

Vandaag een jaar geleden moesten we dan echt, echt afscheid van je nemen, lieverdje. Al op de 6e dag na je geboorte. We hebben je slechts 2 hele dagen ook echt bij ons thuis mogen hebben. Echt veel, veel te kort…

Je wordt herdacht

Je opa stuurt net een berichtje dat hij Olafur Arnalds draait. Ik heb het prachtige en hartverscheurende lied wat we bij je crematie draaien ook al de hele week in mijn hoofd:

Walk down to the water
Stare out across the blue
Look to where our love was stolen
I take my leave of you
 
What I'd give to be unbroken
Find again the love we knew
But now with our past around you
I take my leave of you
 
Shall we meet in the sunrise
Stand one last time as two
I'll look deep into your eyes
Can I take my leave of you?

Je oma stuurde vanmorgen een heel mooi zelfgemaakt gedichtje, wat zo goed omschrijft hoe wij ons voelen:

dag kleine Tieme
dag benjamin
je was een afscheid
en een nieuw begin
je raakte ons
van meet af aan
tot in het diepst
van ons bestaan
ons hart doet pijn
om jouw afwezigheid
en jij, jij maakt jouw tocht
door de eeuwigheid

En zo zijn er vele vele lieve mensen om je heen, die aan je denken, lief zoontje van ons…

Ik denk aan hoe we vorig jaar met je naar het crematorium liepen. Door een prachtig, herfstig bos. Jij voorop in je mandje, gedragen door je vader. Met je grote zus naast je, en je mama in rolstoel. Het was ontzettend koud, zo koud is het de hele winter verder niet meer geweest.  

Verder

We gaan vanmiddag klussen, met lieve vrienden, in ons nieuwe huis. We zijn er deze ochtend maar vast heen gegaan. Met een zwaar hart en verdriet wat hoog zit. Maar het was een goed idee van je pap om hier vast heen te gaan.

Hier zijn brengt ons ook instant blijheid. Waar we op zoek waren naar een tijdelijk huisje, alles met tuin was prima, hebben we een heel fijn huis gevonden. Ruim, fris en nieuw. Op de perfecte locatie. Pas anderhalf jaar geleden opgeleverd, we zijn de tweede bewoners. Met een buurmeisje waar je grote zus alweer mee aan het spelen is, en een buurjongetje wat samen met je pap in de tuin een terras aan het leggen is.

En zo gaan we verder, liefje. Verder zonder jou. In dit nieuwe huis, waar we waarschijnlijk nooit terecht waren gekomen als jij bij ons had mogen blijven. In dit nieuwe huis, zonder kamertje wat eigenlijk voor jou bedoeld was. Wat hadden we het graag anders gezien, lieve Tieme. Maar tis zoals tis. En daar hebben we het mee te doen.

Over een roze muur en afscheid nemen

Afscheid nemen gaat in stapjes. We verfden de muur van mijn dochtertjes kamer roze. Voor mij ook weer afscheid nemen van een stukje Tieme.

Afscheid nemen gaat in stukjes

We verfden de muur van mijn dochtertjes kamer roze. Heel leuk om samen te doen in de meivakantie. Daarnaast voor mij ook weer afscheid nemen van een stukje Tieme.

Het kamertje

Vanaf onze verbouwing 4 jaar terug hebben we een klein kamertje. Het is ongeveer 2x3m. Perfect als babykamertje: er past precies een ledikant, commode en klerenkast in. Lumen slaapt hier vanaf die verbouwing, ze was toen anderhalf. Inmiddels slaapt ze allang in een groot bed, en heeft ze ook geen commode meer nodig. Dat grote bed past ook net, veel speelruimte is er niet over.

Toen ik zwanger bleek van Tieme hebben we een van onze zolderkamers omgetoverd tot ‘grote meiden kamer’ voor Lumen. We ruimden hem uit, ik schilderde een kastje en een lamp, we kochten een kleerkast en wat moois voor aan de muur. In een paar weekenden maakten we er een prachtige kamer van, VT Wonen-waardig.

Dat deden we allemaal vóór de 20 weken echo. Aan de vroege kant. Maar toen ik tijdens Lumen’s zwangerschap met 28w zulke bekkenklachten kreeg dat ik alleen nog kon liggen, vond ik het vre-se-lijk dat de babykamer nog niet af was. Dat die helemaal gemaakt moest worden door mijn man en onze familie, terwijl ik vanaf de bank lag te ‘commanderen’ hoe ik het wilde hebben. Oh ja, en de babyuitzet bestelde ik allemaal online, schuin, liggend. Heel oncomfortabel. Maar vooral gewoon heel rottig dat ik het niet op een fijne manier bij elkaar kon regelen.

Dat zou me deze keer niet gebeuren. Toen we eenmaal de 13w voorbij waren, wilde ik het allemaal zo snel mogelijk klaar hebben. Zodat ik met een gerust hart om kon vallen, mocht dat nodig zijn. Zelfs als dat al eerder zou gebeuren dan bij die 28w in Lumen’s zwangerschap.

Grote meiden kamer

Dus we maakten Lumen’s grote meiden kamer klaar. Ze vond het prachtig. Ze verhuisde vast naar boven. Het wennen ging heel soepel, na een paar nachten sliep ze net zo goed als in haar oude kamertje.

Het kleine kamertje bleef leeg achter. Daar hoefde niet veel aan te gebeuren. Het ledikant stond er, nog uit elkaar. En alle boxen met kleertjes stonden netjes opgestapeld in de kleerkast.

Het is me nog wel door m’n hoofd geschoten. Zijn we niet te voorbarig? We hebben de 20w echo nog niet gehad. Maar ik heb die gedachte snel weggestopt: natuurlijk gaat alles goed. Het gaat bij bijna iedereen altijd goed. En als ik het op tijd af wil hebben, kan ik niet wachten tot na die echo. Dus: niet meer over nadenken, het komt allemaal goed.

Een lege kamer

Het kwam niet goed. Tieme ging dood. In de 2,5e maand die we in onzekerheid zaten, liep ik telkens met een zwaar hart langs dat kamertje. Zou er straks een klein jongetje in liggen? Of zou het kamertje leeg blijven?

Tieme werd geboren, dood. In de dagen na zijn overlijden werd Lumen soms huilend wakker. En al een paar dagen na zijn dood zij ze ineens, zichzelf wakker gehuild, nog half slapend: ik mis mijn oude kamer. Ik wil weer in mijn oude kamer slapen.

Toen mijn man en ik bespraken wat we daarvan vonden, bleek dat het ons beiden ook al door het hoofd geschoten was. Het kleine kamertje is pal naast onze slaapkamer, op zolder ligt ze een stuk verder weg. En op zolder moet ze een trap af als ze moet plassen. Eigenlijk ook veel praktischer als ze gewoon weer naast ons komt slapen. Dat kamertje staat toch leeg.

Dus we verhuisden haar weer terug. Een paar dagen na Tieme’s crematie tilde mijn man samen met de buurman haar bed weer een verdieping omlaag. We brachten alle boxen met babykleertjes naar een goed doel, zodat de klerenkast weer leeg was voor haar kleren.

Ik dacht nog heel naïef: zo, dan blijft dat kamertje tenminste niet leeg, opgelost. Want dat kamertje deed sinds de 20w echo steeds pijn. Als ik erlangs liep. Als ik erin keek. Maar dat ging natuurlijk niet zo makkelijk: er staat alsnog een kamer leeg nu. Maar dan op zolder. Een andere kamer, dezelfde pijn.

Roze muur

Dus ons meiske slaapt weer in haar ‘oude’ kamertje. Ze heeft nu twee kamers: een slaapkamer en op zolder een speelkamer. Lekker decadent. Niet dat zij of wij dat ooit gewild hebben. Ook dit is zoals het is.

Ik vind het vreselijk dat haar broertje dood is. Maar dit is nu de situatie. Zoals het nu is, slaapt ze weer in het kamertje naast ons. En zal ze dat waarschijnlijk nog wel een hele tijd blijven doen.

De muur in het kleine kamertje maakten we met de verbouwing een prachtige kleur groen-blauw-grijs. Ik vond de kleur zó mooi dat de muur ook voor Tieme die kleur wilde laten.

Ik merkte dat ik me er de laatste tijd niet goed bij voelde dat Lumen ‘op dat babykamertje’ sliep. Dat ze soort van terugverhuisd was in de oude situatie. Het voelde alsof ze in Tieme’s kamer sliep, of in haar oude kamer, maar in ieder geval niet alsof het een fijne slaapkamer voor haar was.

Dus ik bedacht dat het een goed idee was om daar iets aan te doen.

Lumen is helemaal gek van roze. Dat krijg je denk ik als je moeder je de eerste 4 jaar van je leven nooit roze aantrok 😉 Maar inmiddels heeft ze een mening over haar kleren en schoenen. En weet ik dat ik hoe dan ook goed zit als er roze, paars, glitters of een hartje in zit. Dus ga ik voor safe en koop roze crocs, een roze tandenborstel, roze teva’s, een jas met roze en paarse hartjes, enzovoort enzovoort.

Het leek me het beste om haar kamer echt de hare maken door die muur over te schilderen. Roze natuurlijk.

Afscheid nemen

We schilderden de muur samen. Ze vond het fantastisch dat ze bootjes, hartjes en een leeuw op de muur mocht schilderen. Ze was diep teleurgesteld toen ze ontdekte dat deze uiteindelijk overgeschilderd gingen worden en dus verdwenen. Maar na die hobbel hebben we heerlijk samen geverfd. Genieten hoor, dat lieve en leuke dametje van ons!

En ik nam van weer een stukje Tieme afscheid. Ik zei gedag tegen die prachtige kleur, die niet had misstaan op de babykamer voor ons kleine mannetje.

Zo gaat het afscheid nemen in honderdduizend kleine stapjes. Ik nam al afscheid van zijn babykleertjes. Want de ene helft was van zijn neef geweest, die inmiddels bijna 9 is. En de andere helft van Lumen, die ook al 5 is. Mocht er ooit nog een kindje komen, dan leek het me niet handig om al deze kleertjes nog langer bewaard te hebben. En vooral: alle babyzooi stond me in de weg. De afgelopen jaren al. Telkens als ik het tegenkwam, wat vaak is omdat babyzooi nou eenmaal massief is en veel ruimte inneemt, voelde ik een steek van pijn. En nu helemaal. Dus ik wil het allemaal weg hebben. Omdat in dit geval ‘uit het oog, uit het hart’ zeker niet alle pijn, verdriet en gemis wegneemt. Maar ergens toch wel een klein beetje helpt om de confrontatie er iets minder vaak te laten zijn. Ik nam afscheid van mijn zwangerschapskleren. En nu dus van zijn babykamertje, en zijn muur.

Het afscheid nemen gebeurt in mijn hart. En daarnaast ook letterlijk, met al die fysieke dingen waar we gedag tegen zeggen. Ik zal de komende tijd nog afscheid gaan nemen van onze traphekjes. Die we er eigenlijk vorig jaar af wilden halen, maar die we lieten hangen omdat ik ineens zwanger bleek. Afscheid nemen van de box, van de hangwieg, van de fietsstoeltjes.

Aanpassen aan de wereld na verlies

Eén van de rouwtaken die rouwdeskundige Manu Keirse in zijn prachtige boek Helpen bij verlies en verdriet beschrijft, is het aanpassen aan de wereld na verlies. Dit vergt aanpassingen op drie verschillende gebieden:

  1. Extern: Hoe het verlies je dagelijks leven in de wereld verandert. Letterlijk je leven, en je huis, inrichten zodat het geschikt is verder te leven zonder degene die je verloren bent
  2. Intern: Hoe het verlies je zelfgevoel bepaalt
  3. Spiritueel: hoe je geloof in het leven en de toekomst, je waarden en je veronderstellingen in vraag worden gesteld

Door de muur van het kamertje roze te verven, heb ik geprobeerd dat kamertje weer echt van Lumen te maken. Omdat dat nu de situatie is. Het was een klein stukje van alle externe aanpassingen die we doen om onze wereld aan te passen na het verlies van Tieme. Dag lief mannetje.

De nieuwe, frisse muur staat prachtig. Lumen is er blij mee. En voor mij voelt het nu weer een beetje meer als Lumen’s kamer. Ik hoop dat ze er nog heel lang heel lekker mag slapen.